ابو القاسم سلطانى
97
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
مىرويد در جنوب اروپا پياز آن را به صورت خام مىخورند و به عنوان چاشنى از آن استفاده مىكنند واريتهاى از اين گياه با نام علمى Allium ampeloprasum L . subsp . Iranicum Wedelbo و اسامى پارسى طلم ، تره كوهى ، پياز كلاغ ( مشهد ) ، انجمك در ايران رويش دارد . Code - 270 كراث شامى ( اصطفن و حنين ) Allium ascalonicum L كراث شامى را به يونانى Prason Kephaloton و به رومى فراسن قافالوطن و بهطورىكه خواهد آمد فلسطينيها آن را قفالوط ناميدهاند كه از يك ريشه مشتق شدهاند . ديوسكوريد چنين مىنويسد : فراسن قافالوطن نفاخ بوده و موجب توليد كيموس بد و خوابهاى شيطانى مىگردد ، پيشاب و خون قاعدگى را زياد نموده و ايجاد شبكورى مىنمايد . به كليه و مثانهاى كه داراى زخم باشد آسيب مىرساند . خوردن جوشانده آن با آبجو خلط سينه را خارج مىكند و نشستن در جوشانده آنكه با آب دريا و سركه تهيه شده باشد در سفتشدگى و چسبندگى دهانه رحم موثر است . . . ( تت دياسقوريدوس م - 2 ص 208 ) . فراسن قافالوطى هو الكراث شامى ( حنين ) . كراث بستانى ( رازى ) . . . ديوسكوريد گويد نفاخ بوده و موجب توليد كيموس بد و خوابهاى شيطانى مىگردد . . . [ ادامه مطالب در مقابله با ترجمه عربى ديوسكوريد همان است كه در بالا آمده است ] . ابن ماسويه گويد گرمى و خشكى كراث شامى كمتر است و كمتر از كراث نبطى نفاخ است و آن زيادكننده پيشاب و خون قاعدگى و لينتدهنده طبع مىباشد . . . يهودى [ ماسرجويه ] گويد برگ كراث شامى براى زخمهاى مرطوب و لغزندگى جنين سودمند است . . . ( الحاوى ج 21 ص 388 ) . كراث شامى را از او چون دوبار به آب بپزند پس به سركه بپزند و به مرى 1 * و زيت و اندر وى زيره كنند معده سرد را قوى گرداند و منى را بجنباند . . . و چون به زير مقعدهيى برسوزند كه اندر وى ناسور 2 * بود خشك گرداندش . . . ( ابنيه 267 ) . فلسطينيها كراث شامى را قفالوط مىنامند . . . ( تت صيدنه عز ش 895 ) . كراث . . . كراث شامى كه بيخ پيازى دارد . . . با سماق داروى زگيل و جوشهاى شرى 3 * و با نمك درمان قروح خبيثه [ زخمهاى ديرعلاج ] است لثه را تباه و دندانها را زرد مىنمايد و همه انواع كراث نفاخ بوده و بايد دوبار پخته شود تا كمتر ايجاد نفخ نمايد . . . ( تت قانون عب كتاب دوم - 347 ) . كراث گندناست و انواع است شامى و نبطى و دشتى . . . ( اغراض 593 ) . كراث . . . كراث شامى كراث بستانى است كه مردم جهت ادم آن را مىخورند و قفلوط ناميده مىشود . . . ( شرح اسماء م - 198 ) . كراث . . . فلاحت . . . كراث شامى آن است كه ريشه آن را بدون سرشاخههايش مىخورند . . . ريشه آن سفيد ، گرد ، بزرگ حتى به بزرگى شلغم مىرسد . . . و رازى در كتاب دفع مضار اغذيه گويد كراث شامى قفلوط است گرمكننده ، نفاخ ، زيادكننده قوه باه و حالت انعاظ . . . و در جاى ديگر گويد كه آن لينتدهنده شكم و بازكننده انسداد كبد و طحال است . . . و بقراط گويد اگر آن را بعد از غذا بخورند آروغ ترش را تسكين مىدهد . . . ( مفردات ابن بيطار